Słownik Pojęć

sobota, 10 września 2011 17:13 |

Dzieci przymuszane do pracy

Praca dzieci odnosi się do praktyk, które są psychicznie, społecznie i moralnie niebezpieczne i szkodliwe dla dzieci oraz wpływają na ich edukację szkolną poprzez pozbawienie ich możliwości uczęszczania do szkoły lub wymuszanie na nich przedwczesnego opuszczania szkoły oraz wiąże się z łączeniem obecności w szkole ze zbyt długą i wyczerpującą pracą. Najcięższe formy pracy dzieci obejmują: niewolnictwo, odłączenie od rodziny, narażenie na poważne ryzyko lub chorobę, konieczność samodzielnego utrzymania się na ulicach wielkich miast.

Decent Work and the Millennium Development Goals [Uczciwa praca i milenijne priorytety rozwoju] (2005), Międzynarodowa Organizacja Pracy.

Dzieci ulicy

„Dzieci ulicy” to osoby poniżej 18. roku życia, które przez krótszy lub dłuższy czas żyją w środowisku ulicznym. Przenoszą się z miejsca na miejsce, nawiązując kontakt z grupą rówieśniczą lub innymi osobami na ulicy. Oficjalny adres tych dzieci to adres rodziców lub jakiejś instytucji socjalnej. Dzieci te mają słaby kontakt ze swoimi rodzicami, z przedstawicielami szkół i instytucji wspomagających, które ponoszą za nie odpowiedzialność lub w ogóle nie mają takiego kontaktu.

International Association for Street Children AIDER

Dziecko

"Dziecko” oznacza każdą istotę ludzką w wieku poniżej 18 lat, chyba że zgodnie z prawem odnoszącym się do dzieci, uzyska ono wcześniej pełnoletniość.

Konwencja o Prawach Dziecka (1989), ONZ.

Kara fizyczna

Kara fizyczna (kara cielesna) to każda kara, do której wymierzenia używana jest siła fizyczna, i która w zamierzeniu ma sprawić ból lub dyskomfort.

Okaleczenie kobiecych genitaliów

Okaleczenie kobiecych genitaliów to operacje, które przeprowadzane są najczęściej na kilkudniowych niemowlętach, rzadziej na kilku- lub kilkunastoletnich dziewczynkach. W rzadkich przypadkach na dorosłych kobietach. Wyróżnia się kilka rodzajów tych operacji: * Obrzezanie lub „sunna” – obejmuje usunięcie szczytu łechtaczki. Z medycznego punktu widzenia operacja ta może być porównana do męskiego obrzezania. * Wycięcie łechtaczki (ekscyzja) lub klitoridektomia – obejmuje usunięcie łechtaczki i często również całkowite usunięcie warg sromowych. Jest to najczęściej praktykowana operacja w krajach Afryki, Azji, Półwyspu Arabskiego i Bliskiego Wschodu. * Infibulacja lub „obrzezanie faraonów” – jest to najbardziej drastyczna forma kobiecego okaleczenia genitalnego, obejmuje usunięcie łechtaczki oraz warg sromowych mniejszych i pozostawienie do naturalnego zrośnięcia lub zaszycie pozostałej tkanki z pozostawieniem niewielkiego otworu.

What is Female Genital Mutilation?, Inter-Parliamentary Union, www.ipu.org

Pedofilia

Pedofilia to zaburzenie preferencji seksualnych, w którym obiektem seksualnym jest dziecko, które nie wkroczyło jeszcze w okres dojrzewania, zazwyczaj poniżej 13. roku życia Redefining the Jargon.

Sexual Abuse of Children, Child Pornography and Paedophilia on the Internet: An International challenge (1999), UNESCO, Paris.

Przemoc

Przemoc to celowe użycie siły fizycznej albo władzy przeciw drugiemu człowiekowi, sobie samemu lub grupie ludzi, prowadzące lub stwarzające ryzyko uszkodzenia ciała, śmierci, krzywdy psychicznej, nieprawidłowego rozwoju lub ubóstwa/deprywacji. World Report on Violence and Health [Światowy raport o przemocy i zdrowiu] (2002), Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Genewa.

Przemoc w Rodzinie

Przemoc w rodzinie to zamierzone, wykorzystujące przewagę sił działanie przeciw członkowi rodziny, naruszające prawa i dobra osobiste, powodujące cierpienie i szkody. W relacji jedna ze stron ma przewagę nad drugą. Ofiara jest zazwyczaj słabsza, a sprawca silniejszy. Zgodnie z art. 207§1 Kodeksu Karnego, przemoc w rodzinie jest przestępstwem.

Seksturystyka

Seksturystyka to podróże organizowane przez przemysł turystyczny albo bez jego pośrednictwa, ale wykorzystujące jego struktury, których podstawowym celem jest doprowadzenie do komercyjnych kontaktów seksualnych między turystami a osobami zamieszkującymi dane terytorium.

WTO Statement on the Prevention on the Organized Child Sex Tourism [Stanowisko Światowej Organizacji Turystyki dotyczące zorganizowanej seksturystyki], Światowa Organizacja Turystyki, Egipt 1995.

Zastępczy zespół Munchausena

Zastępczy zespół Munchausena polega na celowym wywoływaniu przez rodziców rzeczywistych objawów chorobowych u dziecka. Objawy te zazwyczaj mają charakter przewlekły lub nawracający, ponadto rodzice przekazują lekarzom fałszywe informacje na temat dotychczasowego przebiegu choroby u ich dzieci. Zespół ten jest najczęściej rozpoznawany u dzieci w wieku 0 - 6 lat, które są zbyt małe aby ujawnić swoją sytuację. Wśród wywoływanych objawów zdarzają się najczęściej: niezborność ruchowa i patologiczna senność na skutek podawania dzieciom dużych dawek barbituranów, uporczywe wymioty na skutek mechanicznej prowokacji, hipoglikemia po podaniu insuliny, zakażenia wywołane wstrzykiwaniem zanieczyszczonych substancji.

E. Bloch-Bogusławska, E. Wolska, J. Duży, Zespół bitego dziecka, "Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii" 2004/ 2-3.

Adopcja

Termin „adopcja” jest równoznaczny z określeniem „przysposobienie”. Przez przysposobienie należy rozumieć powstały z woli osób zainteresowanych taki stosunek prawny, jaki istnieje pomiędzy rodzicami a dzieckiem. Jest to więc stosunek rodzicielski, w ramach którego powstają między przysposabiającym a przysposobionym wszelkie obowiązki i prawa właściwe dla naturalnego stosunku rodzicielskiego. Wiąże się z tym stan cywilny polegający na pochodzeniu jednej osoby od drugiej, władza rodzicielska oraz obowiązek alimentacyjny. Pietrzykowski J. (1990), Kodeks rodzinno-opiekuńczy z komentarzem, Warszawa.

Cyberbullying

Cyberbullying ma miejsce wtedy, gdy dziecko albo nastolatek jest tyranizowane, zastraszane, szykanowane, upokarzane, zawstydzane lub w inny sposób krzywdzone przez inne dziecko lub nastolatka przy użyciu Internetu, interaktywnych lub cyfrowych technologii, albo też telefonów komórkowych. www.stopcyberbullying.org

Dzieci bez opieki rodzicielskiej

Dzieci bez opieki rodzicielskiej to dzieci pozbawione podstawowego źródła ochrony. Znalazły się one w tej sytuacji, gdyż czasowo lub trwale: • straciły swoich rodziców lub opiekunów, którzy sprawowali nad nimi opiekę, • straciły kontakt ze swoimi opiekunami (np. dzieci, które żyją lub pracują na ulicy, są uchodźcami lub zostały przesiedlone, • zostały oddzielone od swoich opiekunów (np. rodzice są aresztowani lub dzieci porwano), • zostały umieszczone przez swoich rodziców/opiekunów w systemie opieki alternatywnej (np. dzieci niepełnosprawne lub dzieci z ubogich rodzin umieszczone w instytucjach), • zostały pozbawione przez państwo opieki rodzicielskiej (np. poprzez pozbawienie rodziców praw rodzicielskich z powodu przemocy domowej) długoterminowo przebywają w instytucjach opieki zdrowotnej (np. z powodów takich, jak zarażenie HIV/AIDS), • przebywają w ośrodku szkolno-wychowawczym, izbie zatrzymań dla młodocianych, ośrodku resocjalizacyjno-poprawczym lub karnym w rezultacie administracyjnej lub sądowej decyzji (np. podejrzani albo skazani młodociani sprawcy lub dzieci ubiegające się o status uchodźcy).

Children without Primary Caregivers and in Institutions [Dzieci pozbawione opieki rodzicielskiej i dzieci w instytucjach], UNICEF.

Grooming

Grooming to działania osoby dorosłej, która przy użyciu chatroomów (i innych środków komunikacyjnych dostępnych w Internecie) stara się nakłonić dziecko do kontynuacji znajomości w formie spotkania w świecie rzeczywistym z intencją seksualnego wykorzystania go.

Semantics or Substance? Towards a shared understanding of terminology referring to the sexual abuse and exploitation of children (2005), NGO Group for the Convention on the Rights of the Child.

Handel dziećmi

Handel dziećmi oznacza każde działanie lub transakcję, w wyniku którego dziecko przekazywane jest przez jakąkolwiek osobę lub grupę osób innej osobie lub grupie za wynagrodzeniem lub jakąkolwiek inną rekompensatą. Protokół fakultatywny do Konwencji o prawach dziecka w sprawie handlu dziećmi, dziecięcej prostytucji i dziecięcej pornografii

[Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child on the sale of children, child prostitution and child pornography] (2000), art. 2 (a), ONZ

Kazirodztwo

Kazirodztwo to kontakty seksualne między osobami, które są do tego stopnia spokrewnione bądź spowinowacone ze sobą, że zawarcie przez nie związku małżeńskiego byłoby prawnie niedopuszczalne lub obyczajowo zabronione.

Komercyjne wykorzystywanie dzieci

Komercyjne wykorzystywanie dzieci odnosi się do wykorzystywania ich do pracy lub innych zajęć wiążących się z uzyskiwaniem korzyści przez inną osobę. Do tego rodzaju wykorzystywania zalicza się m.in. prostytucję dziecięcą. Działania te szkodzą fizycznemu i psychicznemu zdrowiu dziecka, a także jego rozwojowi intelektualnemu, moralnemu i społeczno-emocjonalnemu.

Report of the Consultation on Child Abuse Prevention [Raport z konsultacji nad zapobieganiem krzywdzeniu dzieci] (1999), Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Genewa.

Krzywdzenie emocjonalne dziecka

Krzywdzenie emocjonalne dziecka oznacza nie zapewnianie rozwojowo odpowiedniego, wspierającego środowiska, łącznie z dostępnością osoby znaczącej, tak by dziecko mogło rozwinąć stabilne i pełne kompetencje emocjonalne i społeczne adekwatne do jego osobistych możliwości i kontekstu społecznego, w którym żyje. Te niekorzystne działania wobec dziecka, powodują lub z dużym prawdopodobieństwem mogą spowodować krzywdy zdrowotne, fizyczne, psychiczne, moralne lub społeczne w rozwoju dziecka, a kontrola nad nimi spoczywa na rodzicu lub innej osobie, z którą dziecko pozostaje w relacji opartej na zaufaniu, władzy lub odpowiedzialności. Działania uznawane za krzywdzenie emocjonalne obejmują: ograniczanie swobodnego poruszania się, upokarzanie, oczernianie, traktowanie dziecka jako „kozła ofiarnego”, straszenie, dyskryminowanie, wyśmiewanie oraz wszelkie inne nie fizyczne formy wrogiego lub odrzucającego traktowania.

Report of the Consultation on Child Abuse Prevention [Raport z konsultacji w sprawie zapobiegania krzywdzeniu dzieci] (1999), Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).

Krzywdzenie instytucjonalne

Krzywdzenie instytucjonalne to każdy system, program, działanie, procedura lub indywidualna interakcja z dzieckiem w opiece instytucjonalnej, która nadużywa, zaniedbuje, lub jest szkodliwa dla zdrowia, bezpieczeństwa lub dobrego stanu emocjonalnego i fizycznego dziecka, lub która w jakikolwiek inny sposób wykorzystuje albo też narusza podstawowe prawa dziecka. Gil E. (1982), Institutional abuse of children in out-of-home care, „Child & Youth Services”, vol. 4/1-2.

Krzywdzenie lub maltretowanie dziecka

Krzywdzenie lub maltretowanie dziecka to wszystkie formy fizycznego i/lub emocjonalnego złego traktowania, zaniedbania, wykorzystania seksualnego lub komercyjnego, doznane od osoby, odpowiedzialnej za dziecko, której ono ufa lub która ma władzę nad nim, skutkujące faktyczną lub potencjalną krzywdą dziecka dla jego zdrowia, możliwości przetrwania, rozwoju albo godności.

Report of the Consultation on Child Abuse Prevention [Raport z konsultacji w sprawie zapobiegania krzywdzeniu dzieci] (1999), Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).

Małżeństwo pod przymusem

Małżeństwo pod przymusem obejmuje małżeństwa zawarte przez osoby, które do stanu małżeńskiego zostały przymuszone wbrew swojej woli lub nie były w pełni świadome i poinformowane, że wstępują w związek małżeński. Brak zgody może dotyczyć jednej lub obu stron albo zgoda ta może być wymuszona. Przymuszenie do małżeństwa może dotyczyć dwojga dzieci, dziecka i dorosłego lub dwojga dorosłych.

Semantics or Substance? Towards a shared understanding of terminology referring to the sexual abuse and exploitation of children (2005), NGO Group for the Convention on the Rights of the Child.

Pornografia dziecięca

Pornografia dziecięca to przedstawienie (przy użyciu jakichkolwiek środków) dziecka zaangażowanego w sposób rzeczywisty lub symulowany w czynności o charakterze seksualnym lub przedstawienie intymnych części ciała dziecka dla celów erotycznych. Protokół fakultatywny do Konwencji Praw Dziecka w sprawie handlu dziećmi, dziecięcej prostytucji i dziecięcej pornografii [Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child on the sale of children, child prostitution and child pornography] (2000), ONZ.

Prostytucja dziecięca

Prostytucja dziecięca to angażowanie dziecka lub oferowanie jego usług seksualnych danej osobie za korzyści finansowe lub innego rodzaju świadczenie.

Report of Special Rapporteur on the sale of children, child prostitution and phild pornography [Raport Specjalnego Sprawozdawcy w sprawie handlu dziećmi, dziecięcej prostytucji i dziecięcej pornografii] (1996), UNHCR.

Przemoc fizyczna

Przemoc fizyczna - to wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby bez jej przyzwolenia przy użyciu siły fizycznej. Przemoc fizyczną stosuje się np. czasami przy zgwałceniu, eksmisji z mieszkania, tymczasowym aresztowaniu, zastosowaniu kary pozbawienia wolności.

Przemoc psychiczna

Przemoc psychiczna to wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby bez jej przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowymi środkami przemocy psychicznej są groźba, inwektywa i molestowanie psychiczne.

Przemoc seksualna

Przemoc seksualna - to wymuszanie pożycia seksualnego, wymuszanie nieakceptowanych pieszczot i praktyk seksualnych, wymuszanie seksu z osobami trzecimi, sadystyczne formy współżycia seksualnego, patologiczne demonstrowanie zazdrości itp.

Zespół Dziecka krzywdzonego

Zespół dziecka krzywdzonego to nazwa jednostki klinicznej występującej u małych dzieci, które doznały ciężkich form przemocy fizycznej, przy czym sprawcą krzywdzenia jest zwykle rodzic lub opiekun dziecka. Zespół ten jest częstą przyczyną trwałych uszkodzeń ciała, a nawet śmierci.

Kempe C.H., Silverman F.N., Steele B.F., Droegemuller W., Silver H.K. (1962), The Battered Child Syndrome, „Journal of the American Medical Association”, 181(17).

Zespół Dziecka potrząsanego

Zespół dziecka potrząsanego jest terminem używanym do opisania symptomów powstałych w wyniku gwałtownego potrząsania lub/i uderzania niemowlęcia lub małego dziecka w głowę. Wielkość szkód w mózgu wywoływanych przez takie zachowanie zależy od intensywności i czasu trwania potrząsania, a także od siły uderzeń. Symptomy wahają się od niewielkich (drażliwość, ospałość, drżenie, wymioty) do bardzo poważnych (napady padaczkowe, śpiączka, stupor, śmierć). Powyższe zmiany neurologiczne są wynikiem uszkodzeń komórek mózgowych spowodowanych urazem, niedotlenieniem mózgu lub jego obrzękiem. Często spotyka się również rozległe krwotoki w siatkówce jednego lub obu oczu. Klasycznej triadzie objawów (krwiakowi podtwardówkowemu, obrzękowi mózgu i krwotokowi w siatkówce) w niektórych przypadkach towarzyszą siniaki występujące w tych częściach ciała, za które dziecko było trzymane podczas potrząsania. W wyniku takiej sytuacji mogą mieć miejsce również złamania kości długich lub/i żeber.

prof. Robert Reece, The National Center on Shaken Baby Syndrome, http://dontshake.com